Ombudsman NPO: “Als ombudsman heb ik echt niet altijd het idee dat ik het allemaal weet!”

Margo Smit is sinds 1 januari 2017 ombudsman van de Nederlandse Publieke Omroep. Daarvoor heeft ze bijna 1,5 jaar lang gewerkt als ombudsman bij het nieuwsmedium NOS. Smit heeft ook heel veel andere werken op haar naam staan. Zo heeft ze meegewerkt aan het LuxLeaks project en zit ze in het bestuur van Journalismfunds, de organisator van EIJC & Dataharvest.

Hoe bent u er ooit op gekomen om ombudsman te worden?

“Haha, dat had ik ook nooit gedacht! Ik zit al sinds 1989 in de journalistiek en ik heb van alles gedaan. Ik was altijd bij de tv en anderen riepen altijd dat ik eens zou moeten solliciteren toen die functie bij de NOS kwam. Toen dacht ik nog ‘waarom zou ik, wat heb ik dat ik dat kan?’. Later dacht ik ‘ach, waarom ook niet’, want het is ook wel heel leuk om weer echt na te denken over waarom we dingen doen zoals we ze doen. Dus uiteindelijk ben ik ombudsman geworden, want mensen vonden me er de persoon voor.

Als ik soms moet onderzoeken hoe een bepaald programma of uiting tot stand is gekomen, ga ik weleens te rade bij collega’s. Ik vind het heel interessant om te horen hoe anderen er tegenaan kijken en te horen wat zij denken. Dus ik heb nou niet echt het idee dat ik het allemaal weet, haha!”

U was eerst ombudsman bij de NOS en toen bij de NPO. Waarom bent u overgestapt?

“De NPO is eigenlijk een lege huls waar alle andere omroepen onder hangen en die faciliteert ook van alles. Al die andere omroepen maken ook allerlei journalistieke programma’s, dus het was logischer om één ombudsman te hebben voor al die programma’s samen. Toen er werd beslist dat er 1 ombudsman moest zijn, werd gevraagd of ik die taak op mij wilde nemen, omdat ik al ombudsman was bij de NOS en dat heb ik gedaan.”

Was dat verschil niet te zwaar voor u?

“Ja, het was vooral heel veel werk. Wat wel interessant is, is dat de NOS een onpartijdige positie heeft, maar de omroepen soms hele gekleurde journalistieke programma’s kunnen hebben. Dat is leuk en ook heel spannend. Maar helaas begrijpt het publiek dat niet altijd. Dan zeggen ze: ‘dat programma moet toch neutraal zijn’ of ‘dat moet onpartijdig zijn’. Maar dat hoeft niet als het van een omroep is, want die hebben ook de opdracht om bepaalde stromingen te vertegenwoordigen. Dus die mogen heel erg links of heel erg rechts zijn.”

Krijgt u ook klachten binnen over het jeugdjournaal?

“Bijna nooit. Het leuke van het jeugdjournaal is dat zij rechtstreeks contact hebben met hun publiek, dus de kinderen. Kinderen en hun ouders mailen rechtstreeks naar het jeugdjournaal en het jeugdjournaal neemt ook de moeite om te antwoorden. Dat vind ik ontzettend goed, het jeugdjournaal werkt heel direct. Er komen bij het jeugdjournaal zelf weleens klachten maar die lossen ze meestal zelf op.

Heeft u een voorbeeld van zo een klacht?

“We hebben ooit een klacht gehad over dat jongetje dat was aangespoeld op het Turkse strand. Het jeugdjournaal had daar een beeld van gebruikt, maar dat doen ze natuurlijk op een andere manier dan het normale journaal. Maar we kregen klachten van ouders die dat niet fijn vonden. Het jeugdjournaal heeft toen verteld dat ze de wereld niet mooier willen maken dan het is. Het was gewoon zo belangrijk nieuws dat kinderen onderling erover spraken. De beelden worden wel gebruikt maar op een voorzichtige manier, met uitleg.”

NOS wordt vaak beschuldigd van propaganda en racisme, heeft u als ombudsman daar weleens klachten over behandeld?

“Ja, zeker wel. Ook tijdens de afgelopen verkiezingscampagne in Nederland. Ik kreeg heel snel mails van mensen die zeggen dat alles partijdig en links is. Maar aan de andere kant zijn er ook mensen die zeggen ‘er is veel te veel aandacht voor Wilders’ of ‘er is veel te weinig aandacht voor Wilders’.

Daarom heb ik nu ook een onderzoek op de website gezet, want ik vond dat het iets was om uit te zoeken. Uiteindelijk blijkt het eigenlijk maar marginaal te zijn; het is iets meer links dan rechtse politici, maar de thematiek is dan weer wel heel erg rechts.”

Hoe vaak hebt u al zo een EIJC-congres bijgewoond?

‘Ik kom al vanaf het begin hier, ik zit namelijk in het bestuur van Journalismfunds. Ik heb hier altijd als onderzoeksjournalist workshops gevolgd en gegeven. Nu is mijn functie anders en heb ik een ander panel.”

Hoe kwam u terecht bij Journalismfunds?

“Ik heb destijds een vereniging gerund en wij organiseerden ook congressen. Ik heb toen het bestuur van Journalismfunds elders ontmoet. Toen er werd gezegd dat zij een adviesbestuur nodig hadden met goede ideeen, ben ik 1 van de 12 mensen geworden die in dat bestuur zitten.”

Dus connecties hebben is wel degelijk van belang in de journalistiek?

“Ja, connecties kunnen je altijd helpen. Ik zeg altijd tegen mijn studenten: ‘jullie zijn het begin van elkaars netwerk’. Ik heb ook gastcolleges gegeven op Thomas More, dankzij connecties via Journalismfunds.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s